දරුවන්ට ඉලක්ක ලබා දීම

කුඩා කාලයේ සිටම දරුවෙකුට ළඟා කරගත හැකි පුංචි පුංචි ඉලක්ක දීලා ජයගන්න සැලැස්වීම පිටුපස තියෙන ඇත්තම මනෝවිද්යාත්මක රහස සහ එය දරුවාව සීමාවන්ගෙන් එහාට (Beyond expectations) අරන් යන්නේ කොහොමද කියලා අපි බලමු.

1. පුංචි ඉලක්කවලින් දරුවාට ලැබෙන වටිනාකම

ළමා මනෝවිද්යාවේදී අපි මෙයට කියන්නේ "Mastery Experience" (ජයග්රහණ අත්විඳීම) කියලා. දරුවෙකුට සැමවිටම ළඟා කරගත හැකි (Achievable) කුඩා ඉලක්ක ලබා දීම හරිම වැදගත්.

"මටත් පුළුවන්" (Self-Efficacy) කියන හැඟීම:

දරුවෙක් තමන්ගේම සපත්තු දෙක දාගන්න එක, රෑට කතන්දර පොතේ එක පිටුවක් කියවන එක, නැත්නම් සෙල්ලම් බඩු ටික අස්කරන එක වගේ පුංචි ඉලක්කයක් ජයගත්තම, දෙමාපියන් විදිහට අපි දරුවාව අගය කරන විට (Appreciate) මොළයෙන් 'ඩොපමීන්' (Dopamine) කියන සතුට ගෙනෙන රසායනය නිදහස් වෙනවා. ඒකෙන් දරුවාට ලැබෙන්නේ "මටත් මේක කරන්න පුළුවන්!" කියන ආත්ම විශ්වාසයයි.

පීඩනය සහ බිය නැති වීම:

ලොකු ඉලක්ක දැක්කම දරුවෝ බය වෙනවා (Anxiety). ඒත් ළඟා කරගත හැකි පුංචි ඉලක්කයක් දැක්කම දරුවාට ඒක සෙල්ලමක් වගේ. බයක් නැතුව උත්සාහ කරන්න ඔවුන් පෙළඹෙනවා.

2. ඒකෙන් දරුවා "අලුත් ඉලක්ක තනිවම හදාගන්න" පුරුදු වෙන්නේ කොහොමද?

මනෝවිද්යාත්මකව, දරුවෙක් එක පුංචි ඉලක්කයක් දිනුවාම එතැනින් දරුවාගේ ගමන නවතින්නේ නැහැ.

Intrinsic Motivation (අභ්යන්තර උනන්දුව):

තමන් එක ඉලක්කයක් දිනද්දී ලැබෙන සතුට නිසා දරුවා ඉබේම ඊළඟ පියවර ගැන හිතන්න පටන් ගන්නවා. "අද මම පොතේ පිටු 5ක් කියෙව්වා, හෙට මම මුළු පොතම කියවනවා!" කියලා දරුවා තමන් විසින්ම අලුත් ඉලක්ක හදාගන්න පෙළඹෙනවා.

එතැනදී දෙමාපියන් බලපෑම් කරන්න ඕන වෙන්නේ නැහැ — උනන්දුව එන්නේ දරුවාගේ ඇතුළෙන්මයි.

3. "Beyond line" (සීමාවන්ගෙන් එහාට) යන්නේ කොහොමද?

මෙන්න මෙතැනදී තමයි ඇත්තම වෙනස සිද්ධ වෙන්නේ!

කුඩා කාලයේ සිටම මෙහෙම පුංචි ඉලක්ක ජයගෙන ආත්ම විශ්වාසය ගොඩනගාගත් දරුවෙකුගේ මොළය "Growth Mindset" (වර්ධනීය මානසිකත්වය) කියන තත්ත්වයට පත් වෙනවා.

සීමා මායිම් බිඳගෙන යෑම:

ඔවුන් හිතන්නේ නැහැ "මට පුළුවන් මෙච්චරයි" කියලා. ඔවුන් බියක් නැතුව අලුත් අභියෝග භාරගන්නවා.

අසාර්ථකත්වයට බය නැති වීම:

ඉලක්කයක් වැරදුණත් ඔවුන් වැටෙන්නේ නැහැ. "කමක් නැහැ, මම තව පාරක් වෙන ක්රමයකට උත්සාහ කරලා බලනවා" කියලා, තමන්ගේ සීමාවලින් එහාට ගිහින් හිතන්නත් (Out of the box thinking), නිර්මාණශීලී වෙන්නත් ඔවුන් පුරුදු වෙනවා.

දෙමාපියන් ලෙස අපෙන් විය යුතු නිවැරදි මගපෙන්වීම

"දරුවාගේ ප්රගතිය (Process) අගය කරන්න; අවසාන ප්රතිඵලය (Result) විතරක් නෙවෙයි!"

ඉලක්කය පුංචි කරන්න: දරුවාට කරන්න තියෙන දේ කොටස්වලට කඩන්න (Chunking). (උදා: "මුළු කාමරේම අස් කරන්න" කියනවාට වඩා "අද මේ මේසය විතරක් අස් කරමු" කියන්න).

උත්සාහය අගය කරන්න (Positive Reinforcement): දරුවා ඉලක්කය සම්පූර්ණ කළත් නැතත්, ඒ සඳහා ගත් උත්සාහය අගය කරන්න. "ඔයා අද ගොඩක් මහන්සි වෙලා මේක කරන්න උත්සාහ කළා, මට ගොඩක් ආඩම්බරයි! අපි හෙට ඉතුරු ටික කරමු" වගේ වචනයක් දරුවාට ලොකු ශක්තියක්.

සරලව පටන් ගන්න: දිනපතාම දරුවාට කරන්න පුළුවන් පුංචි, ළඟා කරගත හැකි වගකීමක් දීලා බලන්න. ඒ පුංචි පියවර තමයි හෙට දිනයේ ඔවුන්ව ලෝකය ජයගන්නා ශක්තිමත් පුද්ගලයෙක් කරන්නේ!

© සියලුම හිමිකම් ඇවිරිණි - Pinkolly Publications